"כח היולי" - וואס איז דאס?

באקאנט דער רמב"ן אין אנהויב פר' בראשית וזל"ק:
...אבל הוציא מן האפס הגמור המוחלט יסוד דק מאד, אין בו ממש, אבל הוא כח ממציא, מוכן לקבל הצורה, ולצאת מן הכח אל הפועל, והוא החומר הראשון נקרא ליונים "היולי", ואחר ההיולי לא ברא דבר, אבל יצר ועשה ממנו, כי ממנו המציא הכל, והלביש הצורות ותקן אותם.

וואס איז דאס וואס די יונים רופן כח "היולי"?

א זוכעניש אויף גוגעל האט געבראכט די אויסצוג פון ספר פון מיטעלן רבי'ן פון ליובאוויטש:

ויובן זה עד"מ מבחינת כח ההיולי שבאדם שהוא אינו נתפס בגדר וסוג מציאות דבר מה עד שאינו עול' בשם דבר מה כלל ואעפ"כ הרי ממנו נמצא כל הכחות הגלויות באדם גם אחרי התהוותם הרי בכל פרטי חלקיהם מאיר שם מבחינת כח ההיולי הפשוט להיות קיום מציאותו בבחינת יש ודבר מה כו' כמו בחינת כח היולי דחכמה שהוא כח נעלם בלתי נתפס עדיין במציאות דבר חכמה בפרט ואינו עולה בשם חכמה רק שהוא כח היולי של כל מיני חכמה דהיינו לכשילמוד כל חכמה מיד ישכיל ויחכם הרי באותו כח היולי דחכמה תלויה כל מיני חכמה שיתלמד והוא הנותן כח לכל חכמה וחכמה בפרט אחרי התהוותה בכל פרטי חלקיה וראיה לדבר שאם אין כח ההיולי טוב ואינו מסוגל כ"כ ללמוד החכמה הרי הגם שמייגע את עצמו להשיג איזה שכל אין לו קיום כי לא ישיג היטב מפני חסרון כח ההיולי ויש משכיל היטב מפני טוב כח ההיולי שלו כו' וזהו עיקר ההפרש בין החכם לשוטה כידוע וכמ"כ בשאר כח היולי כמו כח היולי דאומנות שכח ההיולי טוב לכל מיני אומנות לכשילמד לעשות אותם שיהיה אומן טוב בהם ויש חרש חכם שכח היולי שלו למלאכת החרש בלבד ויש שכח היולי שלו טוב למלאכת האריגה בלבד וכה"ג בלמוד החכמות יש שכח היולי שלו טוב רק לחכמה מיוחדת כמו חכמת הרפואה ולא לאחרת כו' ויש חכם שכח היולי שלו טוב ומסוגל לכל מיני אומנות וכל מיני חכמות לכשילמוד א"כ הרי בכל פרט ופרט של החכמה והמלאכה שפועל ולומד עיקר קיום מציאות ישותה הוא דוקא מכח ההיולי כו' ואעפ"כ לא נראה ונגלה ענין המשכה והשפע' בגלוי מכח ההיולי שהרי הוא נעלם ואינו נתפס במציאות שם דבר חכמה ומלאכה כלל וגם מה שהוא בחינת מקור מציאותו הוא בהעל' ולא בגלוי כלל ושוה הארתו בכל מה שילמוד חכמה או מלאכה בלי הפרש לחלק בזה לומר שבלמוד חכמת הרפואה מאיר יותר מבלמוד חכמת התכונה מאחר שכח היולי א' הוא והוא עצמו מושלל מענין מציאות חכמה לגמרי רק שמכחו נמצאו הרי כל מיני חכמה א' הוא כו' וכן בכח היולי לכל מיני מלאכת אומנות מאיר הוא בכולן בשוה כו' וכה"ג יובן בכללות בחינת כח ההיולי שבנפש שממנו נמצאו כל מיני כחות שבאדם הגלוים כמו ראיה ושמיע' והילוך וריח וכה"ג ואמתת מציאותם תמיד נמשך מכח ההיולי הכללי כו' וד"ל ונמצא מובן עכ"פ שאע"פ שיש לכל כח וכח פרטי אור וחיות בגלוי בפ"ע מ"מ מאיר בכל א' מהם מבחינת כח ההיולי הכללי ושוה הארתו בגדול וקטן כמו אור וחיות של כח השכל הוא מהות בפ"ע ואור וחיות של כח הראיה הוא מהות בפ"ע וכן אור וחיות של כח הריח וכח השמיעה וכה"ג בשאר כחות האברים כולם פנימיים וחצוניים יש לכל א' אור וחיות הגלוי בו מ"מ כלם מקבלים מבחינת כח ההיולי שבנפש הנעלה שהוא מאיר ונותן כח לכל אור וחיות שבכל כח וכח בפרט אחרי התהוותו דהיינו שהוא נותן כח לאור הראיה לראות ולכח השמיעה לשמוע ולחוטם להריח וכה"ג לכח השכל להשכיל כו' ולכולם בשוה ממש מטעם הנ"ל וד"ל:

http://www.chabadlibrary.org/books/admur_hoemtzoi/shaarey_orah/purim4.htm

ערעב זארעכ כוח היולי, איז נישט
דאס מיינט צו זאגן למשל א איי ווערט דאך א אפרוח, נו ווי אזוי ווערט דאס, סיז דא א סעקונדע וואס איז אפילו נישט קיין סעקונדע, און יענע צייט דרייט זיך איבער פון די איי א לעבעדיער אפרוח,און דאס איז דאכצאך כוח היולי.

תוקן על ידי - התאחדות - 11/11/2005 2:42:55

קודם א שעקויעך פארן גראף.
קוים זיך מגייר געווען און שוין מער געווארן א טאלמעד כאכעמ אויך...
און נישט נאר בנגלה נאר גאר אויך אין כאסידוס...
WOW

---
צום ענין:

ר' סאכדעס;
קענט איר מיר, ביטע שיין, געבן צו ערקלערן אייערע ווערטער???

איך האב פראבלעמען מיט טייפן אידיש אין הייפארק איך דארף גיין צו א געהעריגן ווארד פעידזש און צוריק קןמען פעיסטען על כן האב איך דיר געשריבן א קורצע תגובה, איי וויל געט בעק טו יו אין א אוטער טיים, אל תדאג

שעקויעך סאכדעס. איי עם לאקינג פארווערד טו העיר פראם יו, פליז דו איט עס סון איט פאסעבל. טענקס עגען.

ערעב זארעכ, היות איך שרייב נאך אלץ נישט געהעריג אין היידפארק, אלזא בקיצור וועל איך דיר געבן א מראה מקום עיין ביושר דברי אמת להגה"ק מזבאריז זי"ע, איך מיין אז דאס איז סי' י"ד, דארט דארף ער געבן די אויבנדערמאנטע ביארו, באט עניוועיס טשעק איט אוט

ר' סאכדעס

היות איך זע דא (אין די דערנעבנדיגע עשקל) אז איר האט שוין די מעגליכקייטן צו טייפן לאנגע מגילות, אפשר וואלט איר זיך גענומען עטליכע מינוט צייט מיר אפצוטייפן אייער ביאור אויף דעם ענין?

---
אין 'יושר דברי אמת' האב איך גארנישט געטראפן בנוגע ה'יולי'.
(אפשר האסטו מכוון געווען צו דעם ענין פון חכמה בינה דעה וואס ער איז דארט מסביר?)

הוי, ערעב זארעכפעפער, איר ראטעוועט מיר ממש די מצב. איך זיץ דא אליינס מיט דעם נייעם דייען וועלכער קען נישט קיין צורת מטבע, און ער האקט מיר אין קאפ אריין מיט נישט געשטויגענע און נישט געפלויגענע פסקים. אוי איך פריי זיך אז איר זענט דא. אבער וואס רעדט איר היינט עפעס די העכערע שפראך? כח היולי? איך קען קוים אלף בית? פארוואס רעדט איר פון זעיר אנפין און אריך אנפין איידער איך בין באהאווענט אין תורת הנגלה?

ערעב זארעכ מיין געטרייער פארטנער

היינט וועל איך מיטן אויבערשטענס הילף איבערקוקען דעם יושר דברי אמת, ענד יאך האף צו קומען מארגן מיט אן ענדגילטיגן ענפער.

דיין פריינט סאכדעס

דער גראף האט א שוואכן זכרון?

באלד ביים עפענען דעם אשכול, האב איך דאך שוין גראטולירט דעם הויכגעשעצטן גראף אין זיינע רייכע ידיעות וואס ער האט זיך איינגעהאנדעלט אין זיין קורצע תקופה.

CHECK IT OUT

---
שעקויעך ר' סאכדעס. ענד עגעין איים לאקינג פארווערד טו העיר פראם יו. טענקס.

אחר שובי ניחמתי

כאשיווער גראף איך גלייך טאקע נישט קיין קאוועד, אבער חוצפה דולד איך נישט, דאס וואס דו האסט דא געשריבן צייגט אויף דיין געפערליכע עזות וואס איז נאך פארבליבן אין דיר פון יעמאלט פאר דו ביסט אריין תחת כנפי השכינה, -אויב דו ביסט בכלל אריין-

מכאן הקריאה יוצאת לכל מאן שסר למשמועותי מ'זאל נישט מקרב זיין דעם גראף נישט איהם און נישט זיינע קינדער, עד אשר יערה עלינו רוח ממרום, און יאך וועל דאס מתיר מאכן.

און איצט צוריק צום אשכול, קיינער זאל נישט מסביר זיין פאר דעם גראף וואס דאס כוח היולי איז, קוקט אויס אז ער איז דאס נישט אריבער, אפילו ער האט זיך מגייר געווען.

בזכות זה זאל גאט מיר געבן מארגן דעם פעדער אין די האנט און יאך זאל קענען מסביר זיין בטוטו"ד די הייליגע ווערטער פון דעם יושר דברי אמת, אמן.

יא, נעבעך, שוואכע זכרון האב איך. די גאנצע שמועס פון אויבן האב איך נאך געקאפיעט און געפעיסט, עס איז גארנישט אייגענס. איך פארשטיי קוים צו געפינטעלטע עברי.

חשוב'ע דיינים מומחים, הויכגעשעצטע שרים, און גלאט אזוי עמך אידן.


דער "כוח היולי" איז א זאך וואס האט אויך געצויגן מיין נייגער, אנגעהויבן פון דעמאלט ווען כ'האב דעם רמב"ן צום ערשטן מאל דערזען.

קיין מראי מקומות געדענק איך נישט; אבער אויף ווי ווייט איך האב געזען, דערציילט קיינער נישט גענוי וואס דער דאזיגער "יולי" איז. מען רעדט וועגן זיינע קוואליפיקאציעס, און איבער וואס ער איז "נישט". איך האב אבער נישט געפונען עמיצן וואס זאל "אנרופן דאס קינד ביים נאמען."

אויב מען מעג אבער אליין אריינלערנען פשט, וואלט איך געזאגט אז דער "יולי" איז דער אייגנטליכער כוח המעמיד פון אן אטאם – דער קלענסטער, תמצית'דיגער טייל אויף וועלכן אן אטאם איז באזירט.

וואס ס'מאכט מיר אזוי טראכטן איז דער פאקט וואס יעדער עקזיסטענץ אין אונזער עולם העשי' באשטייט פון אטאמען. אטאמען באשטייען פון נאך קלענערע טיילן. אלץ וואס טיילט פונאנדער פון זאך ביז זאך איז בלויז (אויף ווי ווייט מיר ווייסן היינט), דער סכום וויפיל דער אטאם פארמאגט פון די סוב-אטאמישע חלקים.

וואלט איך געזאגט, אז דער דאזיגער כוח המעמיד פונעם אטאם פּאסט אריין אין דער דעפיניציע וואס דער רמב"ן גיט אויפ'ן "יולי":

"יסוד דק מאוד, אין בו ממש." דעם אטאם (שוין אפגערעדט פון זיינע סוב-טיילן) קען מען נישט זען אפילו מיט'ן מאכטפולסטן מייקראסקאופ. (זיין עקזיסטענץ איז איבערגעוויזן געווארן אויף אנדערע אופנים).

"אבל הוא כח ממציא, מוכן לקבל הצורה, ולצאת מכח אל הפועל." דאס איז גענוי וואס דער נאכנישט-דערטאפּטער סוב-אטאם טייל איז: א דערפינדערישע קראפט, וואס פארנעמט יעדע קוואליטעט, יעדע סארט בריאה וואס נאר באשאפן געווארן. ווען דער דאזיגער, פאר-אונז-דערווייל אומבאוואוסטער אטאם-טייל ברענגט צוזאמען די חלקים פון אן אטאם, ווערט א זאך אייגנטליך באשאפן: גייט ארויס "מכח" אל "הפועל".

כן נראה לעניות דעתי.


תוקן על ידי - MENCHELE - 24/11/2005 4:53:50

וועלקאם בעק - מענטשעלע - לאנג טיים נאו סי!

יע, גוט וואס מען זעט זיך אזוי וואנס אין עי ווהייל. גראדע שמעק איך אריין אין קרעטשמע דא און דארט; אבער כ'הא נישט קנ'צייט אריינצורעדן אין די געשמאקע שמועסן. (געדענקסט נעכטן דעם גערודער וואס מ'האט געהערט פון הינטערן אויוון? כע כע כע! דאס בין איך געווען; כ'האב זיך גוט באהאלטן; געוואלט אביסל הערן וואס דר'עולם שמועסט.)

מענטש
אז דו זיצט שוין יא אונטערן אויבן, נו פארוואס זאגסטו אז דו האסט נישט קיין צייט?

סארי פונקט באמערק איך טאקע עמיציר זיצט אונטערן אויבן, לאמיר געבן א בליק צו דו ביסט דאס,
..........
..........
אה אוקיי דו זאגסט תהלים א גאנצן טאג, סאו אם כן דאן פארשטיי איך שוין פארוואס דו האסט נישט קיין צייט.
[בילד – נישט אפגעהיט]

קאמ'אן, סאכדעס! איך פיר מיין ביזנעס פון דארט! פארוואס מיינסטו איז מיין לעפטאפ געווען איינגעשטעקט אינעם קוימען? (גיי פארשטיי פארוואס די קרעטשמע האט נאכנישט קיין "ווהיי-פיי"!)

תוקן על ידי - menchele - 24/11/2005 19:44:02

menchele

איך ווייס נישט פארוואס די רעדסט דיך אפ איך ניץ געהעריג ווי-פיי און איך מיין אז קרעמער נוצט אויך וויי-פיי
קען זיין אז דיין לעפטאפ האט א פראבלעם

בשום-פנים-ואופן-נישט-צו-פארנומען,

כ'טראכט אז אייערע לעפאטאפס פארמאגן די נייע ווערסיע פון "ווינדאוס"-XP, וואס כאפט ביז'ן ווינט-מיל, נעבן "גוטן ארט" ביים עק שטעטל.

מענטש

איך שטיי און איך וואונדער זיך ווי אזוי געוויסע פארשוינען מיט לעפטאפס, האבן געהאט א כיצפע צו פארדרייען דעם ריינעם אשקול.

זיץ איך מיר אזוי אין טראכט, כאפ איך זיך זיי ווילן אוודאי מאכן פרישע זאכן דא אין קרעשטמע, נישט מער און נישט ווייניגער:

וויי געוואלד און געשריגן זיי רעדן אונץ איין אז זיי נוצן דעם קוימען, אבער אן עלטערן איד א תלמיד חכם, קאן מען מיט קיין דריידליך נישט אויספאפן, יאך בין דערגאנגען די זאך, זיי באנוצן זיך מיט א שרעקעדיגע מעטאד אשר לא שערום אבותינו, סיז א אבדזשעקט וואס מ'קען אפילו נישט זעהן, אבער יאך מיט מיינע ברילן האב אלדינגס דערשמעקט.

רבותי יאך וועל פארציילן דעם סוד ברבים, הארכט אויס דאס הייסט















[בילד – נישט אפגעהיט]































[בילד – נישט אפגעהיט]

כוח היולי

דער מענטש וואס זיצט מיטן תהלים'ל אונטערן אויבן, ער טענה'ט אז סיז מיט א נייע פירוש וואס רופט זיך לעפטאפ, ער פרובירט דורך דעם אטאם צו באקומען געציילטע עלעקטערי וואטס פאר זיינע זאכן.

שוין אם כן איז דאך דער אשקול נישט פארדרייט געווארן...

צו די גרויס צופרידענהייט פון אונזער אלעמען באליבטער פענסטער יר"ה

כה לחי
[בילד – נישט אפגעהיט]

מענטשעלע-אדם'ל-MAN'עלע;

ראשית-כל, העפי האלידעי!

איך עסאָם אז דאס איז די ריעזאן-אורזאך פון דיין אנוועזענהייט היינט דא אונעם קרעטשמע, און דערפאר גלייב איך נאך נישט אז די ביסט בכלל דא געוועזן נעכטן.

והשנית, איך קליינע מענטשעלע פארשטיי נישט פונקטליך וואס די גרויסע מענטשעלע לערנסט אריין פשט און 'כח היולי', איך ווייס פון צוויי מיני יולי'ס:
איינס די וואס טראגען דעם נאמען נאכ'ן גרויסן רבי'ן ז"ל

און דו צווייטע איז JULY אויף אידיש


[בילד – נישט אפגעהיט]

מפוקל, (פארפאלן; צווינגסט אויף מיר ארויף דיך אנצורופן מיט אזא נאמען[בילד – נישט אפגעהיט])

אז איך וועל האבן די געלעגנהייט, וועל איך עס בלי"נ טאן.


סאכדעס,

א כח החידוש אין פלפול - אז רבי שכנא פון לובלין שעפט זיכער פון דיר הויפנס נחת! (און איך האב געמיינט אז דו קענסט נאר טרוקן הלכה!)

מענטשעלע [בילד – נישט אפגעהיט]
דיין "עניית" דעתך, קוקט אויס צו זיין קרוב לאמת.
ווי ס'שיינט, ביסטו גארנישט אזא "מענטשלע" ווי דו שטעלסט זיך אהער...

--
אגב, אין ר' ישעי' ווייס'ענס ע"ה מח, האט זיך שוין געדרייט דיין געדאנק.
אויף די ווערטער פון אוהח"ק אנפאנג פר' בראשית, וזל"ק: יש מהן ניכרין באמצעות ההתכה, יש מהם באמצעות ההרכבה ... ויש מהם בכח היולי. צייכנט ר' ישעי' צו (אין אור בהיר), כגון, כח העלעקטריק.
וואס ווי באקאנט קומט טאקע דער גאנצער יסוד ה'עלעקטריק פונעם כח האטום.

---
און יעצט אביסל א ראי' לדבריך:
1.

2.
http://library.thinkquest.org/17940/texts/atom/atom.html

יישר כח, האסט מיך באמת מהנה געווען.
נאט אייך נאך איינס [בילד – נישט אפגעהיט]


תוקן על ידי - זארעכפעפער - 25/11/2005 1:48:16

איך פארשטיי אינגאנצן נישט וואס דער אומזיסטער וויכוח איז דא, כוח היואלי דאס בין איך !

א שיינע רמז איז מיר בייגעפאלן בנוגע דעם ענין:

יולי איז די ראשי תיבות: י' י'מלוך ל'עולם ו'עד!

כיון דאתי לידי אשדי ביה נרגא ;

וואס מיינט גשם חמישי ?