שונה הלכות

עש"ק פ' יתרו ס"ו
האלטן מיר סי' קלה סעיף ו, זאגט דער מחבר, אם נכנס הכהן לבית הכנסת, אויב דער כהן קומט אהן אין בית המדרש, אחר שהתחיל הישראל לברך, פונקט נאך וואס מ'האט אויסגערופן א ישראל אנשטאט איהם, און דער ישראל האט שוין אנגעהויבן צו זאגן די ברכה פון אשר בחר בנו, אינו פוסק, קען דער כהן מיט זיין וועזנהייט דאס נישט אפשטעלן, און ער זאל עולה זיין, אבל ברכו לא הוי התחלת, אויב האט דער ישראל נאר געזאגט ברכו, קען ער איהם יא אפשטעלן, און דאס איז נישט לבטלה, וויבאלד דער עולם האט גענפערט ברוך ה' המבורך לעולם ועד, ועומד הישראל בתבה, אבער דער ישראל בלייבט שטיין ביי דעם באלעמער, עד שישלימו כהן ולוי, ביז ווילאנג דער כהן און לוי ענדיגן זייערע עליות, ואז יקרא, און דאן זאגט ער ברכו, און מ'רופט איהם נישט נאכאמאל אויס, און דאס איז כדי שלא יתבייש, אז דער ישראל זאל נישט פארשעמט ווערן.

אם אין כהן בבית הכנסת, אויב איז נישט דא קיין כהן אין בית המדרש, קורא ישראל במקום כהן, קען רופט מען אויס א ישראל אנשטאט דעם כהן, ולא יעלה אחריו לוי, אבער צו שני זאל מען נישט אויסרופן קיין לוי, כדי דער ציבור וואס ווייסט נאר אז דער צווייטער איז א לוי, וועלן מיינען אז דער ערשטער איז א כהן, הגה זאגט דער רמא אבל ראשון יוכל לעלות, אבער צו ראשון קען דער לוי עולה זיין, רעדן די אחרונים אויס אז דאס איז נאר ווען דער לוי איז גלייך צו דעם ישראל בחכמה, אויבאיז דער ישראל גדול בחכמה, דאן דארף מען מכבד זיין ערשט א תלמיד חכם א ישראל ווי איידער א לוי, (איך מיין אז דא זעהט מען אז ס'איז נישט דא קיין שום מקור צו די וואס מאכן א עסק מיט דעם לוי, אבער דאך איז דא סמך אויף דעם מנהג, עיין במט"מ, ער זאגט אז דאס איז א מנהג פראנקפורט, אויב איז נישט דא א כהן דאן רופט מען אויס א לוי ווי איידער א ישראל) וכשקורין אותו און מ'ווען מ'רופט איהם אויס, דאס הייסט סיי א ישראל אדער א לוי אנשטאט א כהן, אומרים במקום כהן, זאגט דער אויסרופער במקום כהן, שלא יטעו לומר שזהו כהן, כדי דער ציבור זאל זיך נישט טועה זיין און זאגן אז דעם וועמען מ'האט אויסגערופן איז א כהן.

סעיף זיין זאגט דער מחבר אם היו כהן ולוי בבית הכנסת, אויב ס'איז געווען א כהן און א לוי אין בית המדרש, וקרא הכהן, און מ'האט אויסגערופן דעם כהן פאר ראשון, וקרא הכהן, און נאך וואס דער כהן האט גענדיגט זיין עלי', וסבור שאין שם לוי, האט מען געמיינט אז ס'איז נישט דא קיין לוי, והתחיל לברך ברכת התורה שנית, און דער כהן האט שוין אנגעהויבן צו מאכן נאכאמאל די ברכה, אנשטאט דעם לוי, אין מפסיקין אותו, דאן שטעלט מען נישט אפ דעם כהן, פארשטייט זיך אז דאס איז נאר אויב האט ער שוין אנגעהויבן מאכן די ברכה פון אשר בחר בנו, און נישט נאר ברכו, וואס דאן דארף מען יא אויסרופן דעם לוי.

היות שב"ק לערן איך נישט פאר אין קרעטשמע, מיר האבן אין שוהל א שיעור אין הלכות שבת, סאו ווער עס פילט פאר וויכטיג זאל מוצש"ק ארויפלייגן די צוויי סעיפים פון שב"ק

צוגאב צום נעכטיגן שיעור,
אויף דעם ערשטן סעיף:
1) מאנטאג און דאנערשטאג, בדיעבד אז מ'האט איבערגעלאזט צוויי פסוקים פאר א ענד פון א פרשה, דארף מען דאס נישט פארענדיגן, שבת איז דא מחלוקה אויב פאר דעם נעקסטן זאל מען אנהויבן מיט א פסוק פריער, אדער נישט, איך קריך נישט ארויס מיט דעם פסק, אבער וויסן זאל מען אז סיז דא א מחלוקה, אויב איז געווען פארקערט די מעשה אז מ'האט זיך אפגעשטעלט נאך צוויי פסוקים פון אן אנפאנג פון א פרשה, איז זיכער אז מ'דארף דאס נישט איבערליינען.
2) די בעלי קוראים דארפן וויסן אויב טיילט מען אמאל א מפטיר אנדערש וואו סיז אנגעצייכענט, דארף מען וויסען אויב איז די לעצטע פרשה פינף פסוקים, דאן דארף מען ליינען אלע פינף און נישט נאר די לעצטע דריי, בדיעבד, אפילו מ'האט נאך נישט געמאכט די נאך ברכה, דארף מען נישט איבערליינען.
3) די הלכה פון לא יתחיל בה פחות מג' פסוקים, פסק'ענען די אחרונים אז פאר א ראשון מעג מען יא.
4) אין א פאל וואס מ'האט געדארפט ארויסנעמן א צווייטע ספר תורה, מוז מען נישט צולייגן פון וואו מ'האלט א פסוק אדער צוויי אויב האלט מען די לעצטע פסוק פון א פרשה.

צווייטער סעיף:
1) אויב האט זיך דער בעל קורא פארגעקוקט דריי מאל, און ער פאלט נאך אדורך איז נישט געפערליך, נאר סיז א מצוה מן המובחר אז סיזאל זיין קריאתו שגורה בפיו.
2) דע סיבה פון וואנעט מ'לערנט ארויס אז מ'זאל זיך פארקוקן צוויי דריי מאל איז א גמרא (כ'געדענק שוין נישט וואו) רבי עקיבא האט מען אויסגערופן און ער האט נישט עולה געווען ווייל ער איז נישט געווען פארגעקוקט, א ראי' פון פסוק, אז ראה, ויספרה, הכינה, וגם חקרה, איז דא פיר לשונות, און סישטייט אין מדרש די מהלך וויאזוי משרע"ה האט געלערנט מיט די אידן, אז ער האט דאס דריי מאל געחזר'ט קודם, שטעלן זיך די אחרונים, נו אם כן וואס איז דער צוויי דריי מאל, העט ווען געדארפט זיין פיר מאל, נאר זיי ברענגן א מדרש וואס דארט שטייט אז כביכול קוב"ה האט פאר ער האט דאס געלערנט מיט משה רבינו, געחזר'ט צוויי מאל. כ'האף מארגן צו ברענגן די לשונות און די מקורות - סליחה.
3) סיז דא א שיטה פון ב"ח אז אפילו היינטיגע צייטן זאל זיך יעדער עולה זיין פארגעקוקט, מיר פארלאזן זיך אויף די העברת הסדרה.

און איצט צום היינטיגן שיעור.
סעיף ב זאגט דער מחבר, מי שאינו יודע לקרות, עמיציר וואס קען נישט ליינען, צריך למחות בידו שלא יעלה לספר תורה, באדארף מען איהם שטערן אז ער זאל נישט עולה זיין, ואם צריכים לזה שאינו יודע לקרות, אויב איז דער פערזאן א וויכטיגער מענטש, לפי שהוא כהן או לוי ואין שם אחר זולתו, וויבאלד ער איז א כהן אדער א לוי, און סיז נישט דא קיין אנדערע, אם כשיקרא לו ש"צ מלה במלה יודע לאומרה ולקרותה מן הכתב, אויב ווען דער בעל קורא ליינט קען ער מיט ליינען, יכול לעלות, מעג ער עולה זיין, ואם לאו, אויב אפילו דאס קען ער נישט, לא יעלה, זאל מען איהם בכלל נישט אויסרופן.
קוקט דאך אויס מדברי המחבר אז מ'טאר נישט לכתחילה אויסרופן איינעם וואס קען אפילו מיטזאגן מיט דעם בעל קורא, מיר האבן שוין אויבן אין סימן קלה געלערנט און געפסק'עט להלכה, אז מיר זענען זיך נוהג מקיל צו זיין אין דעם.

סעיף ג זאגט דער מחבר, אפי' ראש הכנסת או חזן, לא יקרא עד שיאמרו לו קרא, דער מחבר פסק'עט אז קיינער אין שוהל זאל נישט עולה זיין צו די תורה, אויב רופט מען איהם נישט אויס, -די טעם איז מ'זאל זיך נישט ארום הרג'ענען אין שוהל, אפילו דער וואס טיילט די עליות, ס'שטיינס געזאגט ער געט זיך דאך אליינס די עלי', אעפי"כ זאל ער נישט צוגיין אום אויסגערופן, ונהגו שש"צ כשרוצה מברך וקורא בלי נטילת רשות, חוץ דער בעל קורא אליין דער מעג יא, און מ'פירט זיך איהם נישט אויסצורופן, משום דהוי כאילו משעה שמינוהו לש"ץ הרשוהו על כך, ווייל אין די זעלבע רשות וואס ער האט צו ליינען, האט ער דאך בודאי אויף צו עולה זיין.

הגה, זאגט דער רמא, ובמדינות אלו אין נוהגין כן, אין אונזערע לענדער פירט מען זיך נישט אזוי, ואין החזן עולה רק כשהסגן אומר לו לעלות, און דער בעל קורא אליין נעמט זיך נישט קיין עליה, ביז ווילאנג מ'הייסט איהם נישט עולה זיין, אבל אין קורין לו בשמו כמו שאר העולים שקוראים אותם בשמם פלוני בר פלוני, אבער אזויפיל איז ער אנדערש ווי די אנדערע קרואים, אז מ'רופט איהם נישט אויס, נאר מ'זאגט איהם אז ער זאל עולה זיין, וויבאלד יעדער זעהט אז דער בעל קורא שטייט נעבן דעם סגן, און פארשטייט מען אליין אז ער האט איהם געהייסן עולה זיין.
אויף דעם רעדן שוין אויס אלע פוסקים אחרונים, אז דאס האט צוטוהן מיט די מנהג המקום, און היינט פירט מען זיך אז מ'רופט אויס דעם בעל קורא, פונקט וואו מ'רופט אויס אנדערע קרואים.

ומי שאביו מומר לעבודת כוכבים, אויב האט עמיציר א טאטען וואס איז א מומר, קורין אותו בשם אבי אביו, רופט מען איהם אויס מיט זיין זיידענס נאמען, אבל לא בשמו לבד, אבער מ'רופט איהם נישט אויס נאר מיט זיין נאמען, למשל יעמוד ר' ראובן שני, שלא לביישו ברבים, כדי איהם נישט צו פארשעמן אין פובליק, (תרומת הדשן סי' נ"א וס' החסידים). ודוקא שלא עלה מימיו בשם אביו, און דאס איז נאר פעליג אויב פלעגט מען איהם קיינמאל נישט אויסרופן מיט זיין טאטענס נאמען, אבל אם הוא גדול והורגל באותו העיר לעלות בשם אביו, אויב אבער ווען ער איז געווארן א גדול, און זיין טאטע איז נאך געווען אן ערליכער איד, והמיר אביו לעבודת כוכבים, און שפעטער א צייט איז זיין טאטע געווארן א מומר, קוראים אותו בשם אביו כמו שהורגל, רופט מען איהם אויס געהעריג מיט זיין טאטן'ס נאמען, אזוי ווי מ'איז געוואוינט ביז ער איז געווארן א מומר, שלא לביישו ברבים, כדי מ'זאל נישט פארשעמן דעם זוהן, כמובן אויב קומט ער אין א פרעמדע שטאט, זאל ער געבן זיין זיידענ'ס נאמען, וכן אם איכא למיחש לאיבת המומר, און די זעלביגע הלכה איז אויב מ'האט מורא פון דעם מומר אז ער זאל נישט מאכן קיין צרות פאר דעם ציבור, אויב מ'וועט אויסרופן זיין זוהן אהן זיין נאמען, (מהר"ם פאדוואה סי' פ"ז).
שמועסן אויס די אחרונים אויב אבער איז דער פאטער געווען א מומר באונס, און בשעת ער איז געווען א מומר, פלעגט ער טוהן טובות פאר דעם ציבור, און פאר ער איז געשטארבן האט ער זיך מתודה געווען אויף זיינע עבירות, דאן אדרבה זאל מען בודאי יא אויסרופן דעם זוהן מיט זיין טאטענ'ס נאמען, כדי איהם מזכיר זיין לשבח.

ואסופי ושתוקי קורין אותו בשם אבי אמו, אן אסופי אדער א שתוקי, וואס מ'ווייסט נישט זייער טאטן'ס נאמען, זאל מען איהם אויסרופן מיט דעם נאמען פון זיין מאמעס טאטע, דאס הייסט אויב איז געקומען א פרוי און געטענה'ט אז דאס איז איר זוהן, גלייך ווען מ'האט איהם געפונען אויף די גאס, ואם אינו ידוע קורין אותו בשם אברהם, כמו לגר, אויב ווייסט מען נישט זיין מאמעס טאטן'ס נאמען, רופט מען איהם אויס בן אברהם, אזוי ווי מ'טוט פאר א גר, (ד"ע).
אויף די הלכה איז דא פיל צו שמועסן, אבער דאס איז נישט אזוי ווייט נוגע להלכה, צו קריאת התורה, סאו אויב האט מען שאלעס, זאל מען פרעגן.

סומא אינו קורא, א בלינדער ל"ע, קען מען נישט אויסרופן צו די תורה, לפי שאסור לקרות אפי' אות אחת שלא מן הכתב, וויבאלד מ'טאר נישט ליינען אפילו איין ווארט אויף אויסנווייניג, (ומהרי"ל כתב דעכשיו קורא סומא, און דער מהרי"ל שרייבט אז היינטיגע צייטן קען מען יא אויסרופן א בלינדען, צו די תורה, כמו שאנו מקרין בתורה לע"ה, אויף די זעלביגע וועג וואס מ'רופט אויס אן עם הארץ צו די תורה, וויבאלד דער בעל קורא ליינט דאך).
היות די הלכה איז מחלוקה רבוותא, לכאן ולכאן, מיר פירן זיך פשוט אנצונעמן דעם מהריל, אבער די אחרונים רעדן אויס, אז מ'זאל נישט אויסרופן ביי מפטיר אום יום טוב, און ווי אויך נישט אין די פרשיות פון פרה און זכור, און ווי אויך דארט וואס סיז נאך נישט דא קיין מנהג, זאל מען לכתחילה נישט אויסרופן, נאר א חתן אדער א בעל ברית.
א שוטה אדער איינער וואס האט צוריסענע ערמל, קען מען נישט און מ'טאר נישט אויסרופן.

סעיף י זאגט דער מחבר, ברכה אחרונה, די נאך ברכה זאגט מען, אשר נתן לנו תורת אמת, בא"י אמ"ה אשר נתן לנו תורת אמת, זו תורה שבכתב, דאס גייט ארויף אויף תורה שבכתב, און דאס קלער איז דער טעם אויף וואס מיר האבן נעכטן געלערנט, אז מ'זאל אונטערהייבן די ספר תורה, וחיי העולם נטע בתוכנו, און ווייטער זאגט מען וחיי העולם נטע בתוכינו, -רעדן די אחרונים אויס אז מיר זאגן וחיי עולם, אן די הא- הוא תורה שבע"פ, און דאס גייט ארויף אויף די תורה שבעל פה, א סמך איז פון א פסוק, דברי חכמים כדרבונות וכמסמורות נטועים.

סיז כדאי אויסצושמועסן א שיין ווארט, לכאורה איז שווער, פארוואס הייבט זיך אהן די נאך ברכה מיט א ברוך אתה, סיוואלט דאך געדארפט זיין אזוי ווי יעדע ברכה הסמוכה לחברתה, וואס הייבט זיך נישט אהן מיט קיין ברוך, אזוי ווי אהבת עולם וכו', תו' ענפערט אויף דעם, אז היות מעיקרא איז די תקנה געווען אז מ'זאל מאכן נאר דער ערשטער די פאר ברכה און דער לעצטער עולה די נאך ברכה, אם כן איז דאך דאס שוין א לאנגער הפסק, ממילא האט דאס נישט קיין דין פון א ברכה הסמוכה, ממילא האט מען דאס שוין אזוי געלאזט אפילו אויף היינטיגע צייטן וואס יעדער באזונדער מאכט ביידע ברכות.
נאך אן אינטערסאנטער ענין, די צוויי ברכות האבן אין זיך פערציג ווערטער, צוגלייך די פערציג טעג שעלה משה בהר.
א טעם פארוואס נאר אין די צווייטע ברכה האט מען אינזין תורה שבע"פ און נישט ביים ערשטן, איז דא פיל טעמים, איך על זאגן איין טעם, וואס דער כפה"ח זאגט, אז נאכ'ן הערן ליינען, זעהט מען דאך אז די ווערטער אין די תורה אליין קען מען נישט וואוסען וואס מ'האט צו טוהן, ממילא, דארף מען דאך שוין אנקומען צו תורה שבע"פ.


סעיף יא זאגט דער מחבר, הקורא בתורה צריך לאחוז בספר תורה בשעת ברכה, דער עולה לתורה, בשעת ער מאכט די ברכה דארף אנכאפן די ספר תורה, האמיר שוין נעכטן געשמועסט אז על פי קבלה, זאל מען אנכאפן די יריעות בהפסק איזה דבר.
הגה, זאגט דער רמא, וסמכו מנהג זה, א סמך אויף דעם מנהג איז, על מה שנאמר ביהושע לא ימוש ספר התורה הזה מפיך חזק ואמץ, פון דעם פסק אין יהושע, וואס שטייט לא ימוש ספר התורה, הזה, וואס פון דעם זעהט מען אז ער האט דאס געהאלטן אין די האנט, ומזה נהגו לומר למסיים לקרות בתורה בכל פעם חזק, און פון דעם פסוק לערנט מען ארויס דעם מנהג וואס מ'שרייט אויס חזק חזק ונתחזק, ווען מ'ענדיגט ליינען א ספר אין די תורה, (ב"י בשם אורח חיים).

א תשא ס"ו

סעיף ח, זאגט דער מחבר, כל תיבה שהיא קרי וכתיב, יעדער ווארט אין די תורה, וואס איז דא דערביי א קרי און א כתיב, הלכה למשה מסיני שתהא נכתבה כמו שהיא בתורה, איז דאס נישט סתם א מנהג, נאר דאס איז א קבלה פון משה רבינו, אז אזוי זאל דאס זיין געשריבן, ונקרית בענין אחר, און מ'זאל דאס ארויסזאגן אנדערש, ממילא איז נישט קיין שאלה, אויב ווען מ'ליינט קומט דאך אויס אז מ'זאגט אויסנווייניג, און די הלכה איז דאך אז מ'טאר אפילו קיין אות נישט זאגן פון אויסנווייניג, וויבאלד סיז א הלכה למשה מסיני, איז אן אנדערע מעשה, ומעשה באחד שקרא כמו שהיא כתובה, אמאל האט פאסירט א געשעהניש, און א מאן דהו האט געליינט, אזוי ווי דער כתיב איז נישט ווי דער קרי, בפני גדולי הדור, און דאס איז געווען ווען סיזענען געווען אין  יענע שוהל די גדולי הדור, ה"ר יצחק אבוהב והר"ר אברהם ואלאנסי והר"ר שמואל ואלאנסי בנו ז"ל, והתרו בו שיקרא כפי המסורה, און די גדולים האבן איהם אנגעשריגן אז ער זאל ליינען אזוי ווי די הלכה למשה מסיני איז, ולא רצה, און ער איז געווען א מחוצף ער האט נישט געוואלט פאלגן, -נו יאנאש האלט מיט דארט- ונדוהו, האט מען איהם געלייגט אין חרם, והורידוהו מהתיבה, און מ'האט איהם פארשיקט פון בעלמער.
א ספר תורה וואס שטייט דער קרי און נישט דער כתיב, איז דאס א פסול'ע ספר תורה.

סימן קמב
דין מי שקרא וטעה, ובמקום שאין שם מי שיודע לקרות בדיוק, ובו ב' סעיפים

סעיף א זאגט דער מחבר, קרה  וטעה, אויב דער בעל קורא אינמיטן ליינען האט זיך טועה געווען, אפילו בדקדוק אות אחת, אפילו נאר איין אות האט ער געזאגט וואס שטייט נישט, אדער האט ער אויסגעלאזט א אות, מחזירין אותו, הייסט מען איהם איבערליינען, אפילו אויב האלט ער שוין נישט ביי דעם פסוק, אדער גאר מ'האט שוין גענדיגט די קריאה פאר דעם עולה, דארף מען איבערליינען דעם פסוק, און גיין ווייטער, -קרעמער למה פניך נפלו היום? הא? אוקיי ביסט פארנומען איז עפעס אנדערש- נאר ער זאל איבערליינען דעם פסוק מיט נאך צוויי פסוקים, כדי נישט אויפצוהאלטן דעם ציבור, פסק'עט דער משנ"ב אין ביאור הלכה, אז מ'זאל איבערהיפן וואס מ'האט שוין געליינט און ליינען וואו מ'האלט, ער זאגט אפילו אז מ'זאל נאר ליינען דעם פסוק וואס מ'האט זיך טועה געווען, אבער לכתחילה איז זיכער בעסער צו ליינען דריי פסוקים, און אויב מעגליך זאל מען ליינען ווייטער און צולייגן פאר דעם נייעם עולה דריי פסוקים.

אויב האט מען שוין צוריק געלייגט דעם ספר תורה דארף מען דאס נישט צוריק ארויסנעמן.

הגה, זאגט דער רמא, וכן דין החזן הקורא, און דאס איז פונקט אזוי די הלכה היינט ווען נישט דער עולה ליינט, ודוקא בשינוי שמשתנה על ידי זה הענין, די גאנצע הלכה ווען מ'דארף איבערליינען איז נאר ווען ער האט זיך טועה געווען מיט טעות וואס איז משנה דעם ענין למשל ער האט געזאגט אנשטאט יַעֲשֶה יֵעָשֶה וכדו', אבל אם טעה בנגינת הטעם או בניקוד, אויב האט ער זיך נאר טועה געווען מיט די טראפן  דהיינו ער האט אריינגעלייגט א פשטא אנשטאט א מונח וכדו', אויב איז דאס אבער נישט לויט דעם פשט, דהיינו א אתנחתא אנשטאט א מהפך וכדו', איז דא פוסקים וואס האלטן אז מ'דארף איהם יא מחזיר זיין, און אזוי פסק'עט דער משנ"ב, אדער ער האט געזאגט אן אנדערע נקודה, וואס איז נישט משנה דעם פשט, למשל ווי דער קרעמער האט שוין דערמאנט אין קרעטשמע איבער די אייסעס, דאס הייסט אנשטאט אֵת האט ער געזאגט אֶת, אין מחזירין אותו, דארף ער נישט איבערזאגן, אבל גוערין בו, אבער מ'דארף איהם אנשרייען, רבותי ווער סיוויל שרייען האט דא א געלגענהייט, (ב"י ופסקי מהרא"י סימן קפ"א).

אויב למשל מ'האט געזאגט מצריים אנשטאט מצרים, אדער הרן אנשטאט אהרן, וואס ער האט צוגעלייגט אדער אויסגעלאזט א אות, איז דער גרא מפקפק מחמיר צו זיין, אבער מיר נעמן אהן להקל,

דער דרך החיים איז אינגאנצן מיקל, אז דער וואס פירט זיך נישט חוזר צו זיין אין למחות בידו, אפשר אויף דעם האבן זיך פארלאזט גרויסע צדיקים וואס ווי באוואוסט איז געווען אזעלכע וואס האבן געליינט אינגאנצן נישט לויט דעם דקדוק.

ה' תשא ס"ו, תענית אסתר פורים שושן פורים האט מען נישט פארגעלערנט די הלכות, מ'האט געלערנט מענינא דיומא, וואס איז געווארן פארגעלערנט דורך ערעב קרעמער.

האלטן מיר פון פאר פורים סימן קמב סעיף ב, זאגט דער מחבר, וישוב שיש שם מנין, א ישוב וואס סיז פארהאן דארט א מנין, ואין מי שיודע לקרות בתורה כהלכתה בדקדוק ובטעמים, אבער סיז נישט דא ווער סזאל קענען ליינען די תורה, אזוי ווי די הלכה מיט די עברי און די טראפן, אפילו הכי, פונדעסטוועגן, יקראו בתורה בברכה, זאל מען ליינען אהן א טראפן, כהלכתה, פונקט אזוי ווי מ'זאל ווען קענען ליינען מיט די טראפן, די סיבה דערפון איז כדי סיזאל נישט בטל ווערן די קריאה בציבור.
אויב אבער איז נישט דא קיינער וואס קען לכה"פ אויסהערן, אויף אזויפיל ער זאל קענען פארעכטן דעם בעל קורא, מיט עברי וואס איז משנה דעם ענין, וואס דאן איז דא א מחלוקת הפוסקים צו מ'זאל ליינען אזא פאל אדער נישט, פסקע'ט דער משנ"ב און אלע אנדערע אחרונים, אז מ'זאל ליינען אהן א ברכה.
אויב איז דא עמיציר וואס קען אונטער זאגן, זאל ער אונטערזאגן דעם בעל קורא, אבער ער זאל דאס זאגן גענוג שטיל אז דער עולם זאל איהם נישט הערן. (ומפטירין בנביא, און דער רמא לייגט צו אז מ'זאל זאגן מפטיר אויך, ועיין בסמוך ריש סי' קמג, וואס דארט על מיר רעדן איבער ליינען נביא אהן א מנין).

סימן קמג דין אם נמצאת ספר תורה מוטעה, ויתר דיני הספר ובו ה סעיפים.

סעיף א, זאגט דער מחבר, אין קורין בתורה, מ'טאר נישט ליינען קיין קריאה, בפחות מעשרה, ווייניגער פון צען אידן, וויבאלד דאס האט א דין ווי סיי וואסערע דבר שבקדושה, גדולים, דארפן זיין בר מצוה, בני חורין, און נישט קיין קנעכט, ואם התחילו בעשרה, אויב האט מען שוין אנגהויבן ליינען, דאס הייסט מ'האט שוין אנגעהויבן די ערשטע ברכה, אשר בחר בנו, און סיז דאן געווען צען, ויצאו מקצתן, און סיז ארויס א חלק, און סיז נישט קיין חילוק צו זיי זענען ארויס אינמיטן ליינען אדער בין גברא לגברא, אבער דאס איז זיכער א זעקס דארפן בלייבן, גומרים, קען מען ענדיגן די קריאה, אינדערוואכן 3 קריאות יום טוב 5 קריאות שבת 7 קריאות, זאגן חצי קדיש נאכהער, איז א גרויסער מחלוקה צווישן די גדולי האחרונים, מיר פסק'ענען נישט צו זאגן קדיש, אבער מפטיר זאל מען אין אזא פאל נישט מאכן, ווייל דאס האט נישט קיין שייכות מיט די קריאה, די זעלביגע הלכה איז מיט די הפטורה אויב האט מען שוין אנגהויבן זאגן די ברכת ההפטרה, און סיז ארויס מקצתן קען מען צוענדיגן אלע ברכות.
אויף די וואס גייען ארויס גייט ארויף דער פסוק, ועוזבי ה' יכלו, גאט זאל אפהיטן.

עש"ק בה"ב כא אייר לו למב"י

ערב טוב חשוב'ע משתתפים צו די שיעורי הלכה אין די קרעטשמע, אין די סעריע שונה הלכות האלטן מיר אינמיטן פארלערנען שולחן ערוך אורח חיים סימן קמג מיר האלטן ביי סעיף ב'

סעיף ב, זאגט דער הייליגער מחבר אם כתבו כל חומש לבדו, אויב האט מען געשריבן יעדן חומש אפגעזונדערט, דאס הייסט עקסטער בראשית עקסטער שמות א.א.וו., אפילו בגלילה כספר תורה, אפילו מ'האט דאס צוזאמען געדרייט פונקט ווי מ'דרייט צוזאם א ספר תורה, אין קורין בו, קען מען אין דעם נישט ליינען, די טעם רעדן שוין אויס די אחרונים פון די גמרא, אז סיז נישט קיין כבוד הציבור צו ליינען אין נישט קיין געהעריגע ספר תורה,(סיז דא נאך א טעם על מיר באלד רעדן) עד שיהיו כל חמשה חומשים תפורים ביחד, נאר באופן אז אלע פינף חומשים זענען אינאיינעם באהאפטן אזוי וואו אונזערע ספרי תורות.

הגה, לייגט דער רמא צו, והם כתובים בגלילה כספר תורה, אז פארשטייט זיך אז דאס דארף ווערן געשריבן אזוי ווי אונזערע ספרי תורה, אבל בחומשים שלנו, אבער אונזערער חומשים, אפילו כל חמשה ספרים ביחד, אפילו נישט אזוי וואו די חמשה חומשי תורה וואס מיר האבן, נאר אפילו סיז געשריבן אויף קלף לשמה מיט אלע הלכות, נאר סיז א חומש, דאס הייסט סיז געפינטלט מיט די טעמים (לכאורה), אין לברך עליהם, זאל מען אויף דעם נישט מאכן קיין ברכה, (מרדכי סוף פרק הנזקין וס"פ הקומץ ותשובת הרמב"ן סי' קפ"ז וקצ"ט ורבי' ירוחם נ"ב ח"ב ואגור בשם שבולי הלקט ומהרי"ק שורש ס"ח והכל בו ומ"ע פ"ט מה' ס"ת) ובמקום שיש ספר תורה, און אויף א פלאץ וואס איז דא א ספר תורה, ואין ש"ץ הבקי בנגינה בעל פה, און סיז נישט פארהאנען איינער וואס קען ליינען אין די ספר תורה, אויף אויסנווייניג, ראיתי נוהגים, האב איך געזעהן זיך פירן, -דאס מיינט אז דער רמא האלט אזוי להלכה- שהש"ץ קורא מן החומש בנקוד, אז דער ש"ץ ליינט פאר אין דעם חומש, והעולה קורא אחריו מן הס"ת הכשר, און דער וואס איז עולה ליינט נאך אין די ספר תורה, רעדן שוין די אחרונים אויס אז וויבאלד סיז פארהאנען מענטשן וואס קענען נישט נאכזאגן אפילו מ'זאגט זיי פאר, זאל איינער פארליינען אין א חומש פאר דעם בעל קורא, און ער זאל דאס איבערליינען אין די ספר תורה, ווי מיר האבן שוין אויבן געלערנט, דארף מען אכט צו געבן צו אונטערזאגן שטיל.

דאס וואס מיר האבן איצט געלערנט אין מחבר, און אזוי פסק'עט אויך דער רמא, אז מ'זאל נישט מאכן א ברכה אויף א חומש, נאר אויף א ספר תורה כשרה, איז א גרויסע מחלוקה, לויט דעם טעם וואס מיר האבן אויבן געלערנט, אז דאס איז מפני כבוד הציבור איז דא אזעלכע וואס האלטן אויב דער ציבור איז מוחל זאל מען מעגן ליינען געהעריג מיט א ברכה, די צווייטע טעם איז אז כדי דער ציבור זאל זיך נישט פילן באקוועם און זאלן שאפן א ספר תורה, לויט ווי סיקוקט אויס האבן די מחבר און רמא, אנגענומען דעם טעם, וואס לויט דעם העלפט נישט מחילת הצבור.

אויב האט מען נישט קיין ספר תורה, זאל מען ליינען אין א חומש, -לכתחילה א חמשה חומשי תורה- אהן א ברכה סיי די סדרה און סיי דעם מפטיר.

סעיף ג זאגט דער הייליגער מחבר, אפילו בכפרים שאין נמצא להם ס"ת כשר, אפילו אין די דערפער, וואס סיז נישט פארהאנען קיין כשר'ע ספר תורה, דהיינו סיי די וואס מיר האבן געלערנט אין סעיף ב', און סיי אז זיי האבן יא א ספר תורה נאר סיהאט א פסול, אין מברכין עליו, קען מען אויף דעם נישט מאכן קיין ברכה, אין סעיף ד' וועל מיר זעהן מער באריכות דעם דעת הרמא איבער דעם.